رسوبگذاري
رسوبگذاري
رسوبگذاری يعنی موادی که در اثر مراحل مختلف فرسايش ، خرد شده و در نتيجه عوامل مختلف ، حمل و نقل شدهاند ، بلاخره در محيطهای مختلف رسوب میکنند. بدين ترتيب اثر عومل خارجی که هموار کردن زمين است، در اين مرحله خاتمه میيابد و به عبارت ديگر با پر شدن قسمتهای گود زمين از رسوبات و فرسوده شدن قسمتهای مرتفع ، اختلاف ارتفاع بين اين دو قسمت کم میشود .
رسوبگذاری در قارهها
بطور کلی رسوبگذاری در قارهها يا خشکيها در محيطهای مختلفی صورت میگيرد که در زير زمين مختصر به نحوه رسوبگذاری در هر يک از اين محيطهای قارهای میپردازيم .
مناطق کوهپايهای
در اين مناطق رسوبات در اثر خرد شدن کوه و فروريختن آن در دامنه کوهستانها تشکيل میشود .
محيطهای بادی
هر عاملی که باعث کاهش سرعت باد شود موجب میشود، موادی که بوسيله باد حمل میشوند رسوب کنند. مواد به صورتهای مختلف بوسيله باد حمل میشوند که سرعت حمل آنها نيز متفاوت است. مثلا موادی که به حالت جهش و غلتيدن حمل میشوند، نسبت به موادی که به حالت شناور حمل میشوند سرعت کمتری دارند و سريعتر از آنها ته نشست میکنند .
محيطهای رودخانهای و جويبارها
موادی که بوسيله رودخانهها حمل میشوند، خواه و ناخواه پس از مدتی ، در اثر کاهش قدرت حمل و نقل رودخانه رسوب میکنند. بطور کلی علل رسوب مواد در رودخانه را میتوان در دو عامل کاهش سرعت آب و کم شدن آب رودخانه خلاصه کرد .
رسوبگذاری بوسيله يخچالهای طبيعی
مواد همراه يخچالها نيز بالاخره از آن جدا میشوند و رسوب میکنند. رسوبگذاری از يخچالها به دو حالت انجام میگيرد. يکی اينکه رسوبات مستقيما از خود يخچال در اثر ذوب يخ جدا شده و ته نشست میکنند و ديگری اينکه رسوبات توسط رودخانههايی که از ذوب يخچالها تشکيل میشوند، رسوب میکنند .
رسوبگذاری در درياچهها
بطور کلی رسوبگذاری در درياچه ها به صورت رسوبگذاری به صورت مواد آواری و رسوبگذاری شيميايی و بيوشيميايی تقسيم میشود. در رسوبگذاری به صورت مواد آواری ، رسوبات دانهريز مثل سيلت و رس به فرم معلق به نواحی مرکزی درياچه حمل میگردد و در يک محيط آرام رسوب میکنند. رسوباتی که به صورت شيميايی و بيوشيميايی تشکيل میشوند به علت تغيير درجه حرارت ، شوری و يا غلظت آب و نيز فعاليت باکتريها و موجودات زنده در درياچهها ايجاد میشوند .
رسوبگذاری بوسيله آبهای زيرزمينی
آب زيرزمينی نمکهای مختلف را در خود حل و با خود حمل میکند و اگر ضمن حمل و نقل اين مواد ، شرايط مناسب جهت رسوب آنها فراهم شود، رسوب میکنند. رسوبگذاری معمولا به طريقه شيميايی صورت میگيرد. مثل رسوبگذاری در غارها و تشکيل استالاکميت و استالاکتيت .
رسوبگذاری در محيطهای حد واسط
محيطهای حد واسط ، محيطهايی هستند که حد فاصل محيطهای دريايی و خشکی هستند و رسوبگذاری در اين محيطها به طرق مختلف صورت میگيرد که در زير به صورت خلاصه به انواع رسوبگذاری در اين محيطها می پردازيم .
رسوبگذاری در محيطهای کرانهای
محيطهای کرانهای قسمتی از سواحل است که بين دو حد جزر و مد قرار دارد و رسوبگذاری در اين مناطق به صورت ته نشست اجزای آواری صورت میگيرد .
رسوبگذاری در محيطهای کولابی
رسوبگذاری در اين محيطها به صورتهای مختلف باعث تشکيل رسوبات میشود در زير نحوه رسوبگذاری را در هر يک از رسوبات تشکيل شده در اين محيطها بررسی میکنيم .
رسوبات آواری : مثل ماسه ، سيلت و رس که توسط رودخانه وارد قسمت کولاب میشود و در آنجا در اثر کاهش سرعت ، جريان رسوبگذاری صورت میگيرد .
· کربناتها : در اثر فعاليت جانوران و گياهان و در نتيجه تصاعد دیاکسيد کربن ، کربناتها ايجاد میشوند .
· رسوبات تبخيري : اين دسته رسوبات در کولابهايی رسوب میکنند که آب شيرين وارده ، برای جبران آب تبخير شده کافی نيست و در نتيجه آنقدر شوری بالا میرود که منجر به رسوبگذاری املاح میشوند .
· رسوبات زيستی : در نتيجه فعاليت باکتريهای غير هوازی موجود در کولاب ، سولفاتهای موجود احيا و اسيد سولفوريک توليد میشود که در مرحله بعد ، ممکن است منجر به رسوب سولفور آهن شود .
رسوبگذاری در دلتاها
هنگامی که رودخانه وارد دريا میشود، سرعت آن بطور ناگهانی کاهش میيابد و در نتيجه ، مقدار زيادی از مواد که توسط آن حمل میشود، در مدخل دريا رسوب میکند .
رسوبگذاری در محيط های دريايی
درياها مهمترين محيطهای رسوبگذاری هستند و قسمت اعظم سنگهای رسوبی در آنها تشکيل میشود. رسوبگذاری در درياها را بطور کلی میتوان به رسوبگذاری مواد آواری و رسوبگذاری مواد غير آواری تقسيم کرد .
رسوبگذاری مواد آواری
موادی که توسط رودخانهها و يا عوامل مختلف موادی که توسط رودخانهها و يا عوامل مختلف حمل و نقل به دريا وارد میشوند. پس از گذشت زمان در اثر کاهش سرعت ، عمل رسوبگذاری صورت میگيرد بدين صورت که ذر ات درشت تر در نزديکی ساحل و ذرات ريزتر در نواحی دورتر از ساحل رسوب میکنند .
رسوبگذاری مواد غير آواری
منظور از رسوبگذاری مواد غيرآواری ، رسوبگذاری موادی است که به صورت محلول در آب دريا موجود است و شامل مواد زير میباشد .
رسوبگذاری شيميايی : رسوبگذاری در اين حالت در اثر تغيير شرايط شيميايی محيط صورت میگيرد. از جمله اين شرايط میتوان تغيير PH و Eh محيط را نام برد .
· رسوبگذاری زيستی : رسوبگذاری در اثر فعاليت موجودات زنده صورت میگيرد که از آن جمله میتوان طريقه تشکيل ريفها را نام برد .
رسوبگذاری تبخيری
هنگامی که قسمتی از دريا به عللی از آن جدا شود در اثر تبخير ، غلظت مواد موجود در آن بالا میرود و اگر اين حالت تا مدتی ادامه پيدا کند، به حالت اشباع میرسد که در نتيجه آن ، املاح مختلف ته نشست میشوند. از جمله اين رسوبات میتوان از گچ و نمکهای مختلف نام برد .
منبع : www.daneshnameh.roshd.ir